Poradnik · ZUS i składki
Aktualizacja: · 7 min czytania · Autor Agnieszka Saladra, Dyplomowana Księgowa
Nowy przedsiębiorca może przez pierwsze miesiące działalności płacić znacznie niższe składki do ZUS. Składają się na to trzy etapy: ulga na start, preferencyjny ZUS oraz Mały ZUS Plus. W tym poradniku wyjaśniamy warunki każdej z ulg, orientacyjne kwoty składek na 2026 rok i kolejność, w jakiej z nich można korzystać.
W skrócie
Przepisy przewidują dla nowego przedsiębiorcy kilka kolejnych preferencji w opłacaniu składek ZUS. Korzystanie z nich nie jest obowiązkowe, ale pozwala znacząco obniżyć koszty w pierwszych miesiącach prowadzenia firmy. Standardowa kolejność wygląda następująco:
Każdy z tych etapów ma własne warunki. Z ulgi na start możesz zrezygnować i od razu przejść do preferencyjnego ZUS, jednak wówczas tracisz część okresu obniżonych składek. W Luno-Group policzymy dla Twojej sytuacji, ile zapłacisz na każdym etapie, i wyjaśnimy skutki każdego wariantu - decyzję podejmujesz samodzielnie.
Etapy preferencji ZUS dla nowej firmy
| Etap | Czas trwania | Co płacisz |
|---|---|---|
| Ulga na start | 6 pełnych miesięcy kalendarzowych | Tylko składka zdrowotna (min. ok. 432,54 zł w 2026); bez składek społecznych |
| Preferencyjny ZUS | Kolejne 24 miesiące | Składki społeczne od podstawy 30% min. wynagrodzenia - 1441,80 zł (ok. 456,18 zł) plus zdrowotna |
| Mały ZUS Plus | Do 36 miesięcy w 60-miesięcznym okresie | Składki społeczne od podstawy uzależnionej od dochodu (warunek: przychód do 120 000 zł) |
| Pełny ZUS | Bezterminowo po wyczerpaniu ulg | Składki społeczne od podstawy 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia plus zdrowotna |
Ulga na start zwalnia Cię z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne (emerytalne, rentowe, wypadkowe) oraz na Fundusz Pracy przez 6 pełnych miesięcy kalendarzowych od dnia rozpoczęcia działalności. Jeśli firmę rozpoczynasz w trakcie miesiąca, ten niepełny miesiąc nie wlicza się do okresu ulgi.
W okresie ulgi na start podlegasz obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu i opłacasz wyłącznie składkę zdrowotną. Jej wysokość zależy od formy opodatkowania i osiąganego dochodu. W 2026 roku minimalna miesięczna składka zdrowotna (dla rozliczających się skalą lub podatkiem liniowym przy niskim dochodzie) wynosi ok. 432,54 zł.
Z ulgi na start może skorzystać osoba, która spełnia łącznie poniższe warunki:
Pamiętaj, że w okresie ulgi na start nie odprowadzasz składek emerytalnych i rentowych, więc ten czas nie jest wliczany do stażu emerytalnego i nie buduje kapitału na przyszłą emeryturę. Nie przysługują Ci też świadczenia z ubezpieczenia chorobowego, chyba że dobrowolnie do niego przystąpisz - co przy uldze na start nie jest możliwe.
Po zakończeniu (lub rezygnacji z) ulgi na start możesz przez kolejne 24 pełne miesiące kalendarzowe opłacać preferencyjne, czyli obniżone składki na ubezpieczenia społeczne. Podstawą ich naliczania jest zadeklarowana kwota nie niższa niż 30% minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w danym roku.
W 2026 roku minimalne wynagrodzenie wynosi 4806 zł, więc preferencyjna podstawa to 1441,80 zł (30% z tej kwoty). Naliczone od niej najniższe składki na ubezpieczenia społeczne wynoszą orientacyjnie ok. 456,18 zł miesięcznie. Do tego dochodzi składka zdrowotna, naliczana odrębnie według formy opodatkowania i dochodu. Kwoty te traktuj asekuracyjnie - mogą się różnić w zależności od tego, czy przystępujesz do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, i są aktualizowane przez ZUS.
Warunki skorzystania z preferencyjnych składek są zbliżone do ulgi na start. Musisz spełnić łącznie:
W przeciwieństwie do ulgi na start, w okresie preferencyjnego ZUS opłacasz już składki społeczne, więc ten czas wlicza się do stażu emerytalnego. Możesz też dobrowolnie przystąpić do ubezpieczenia chorobowego, co daje prawo m.in. do zasiłku chorobowego i macierzyńskiego.
Gdy skończą się 24 miesiące preferencyjnego ZUS, masz dwie możliwości: przejść na pełne składki na zasadach ogólnych albo - jeśli spełniasz warunki - skorzystać z ulgi Mały ZUS Plus, w której składki społeczne uzależnione są od przychodu i dochodu z poprzedniego roku.
Z Małego ZUS Plus skorzystasz, jeśli Twój przychód z działalności w poprzednim roku kalendarzowym nie przekroczył 120 000 zł, a działalność prowadziłeś w poprzednim roku przez co najmniej 60 dni. Ulgę można stosować maksymalnie przez 36 miesięcy w każdym 60-miesięcznym okresie prowadzenia firmy.
Od stycznia 2026 roku obowiązują nowe zasady Małego ZUS Plus - przedsiębiorca może skorzystać z 36 miesięcy ulgi niezależnie od tego, czy korzystał z niej przed 2026 rokiem. Jeśli nie spełniasz warunków Małego ZUS Plus lub wykorzystałeś już limit, opłacasz pełne składki ZUS naliczane od podstawy stanowiącej 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia.
Część przedsiębiorców jest wyłączona z preferencji w opłacaniu składek. Z ulgi na start oraz preferencyjnego ZUS nie skorzystasz, jeżeli:
Mały ZUS Plus z kolei nie obejmuje m.in. osób, które rozliczały się kartą podatkową i korzystały ze zwolnienia z VAT, oraz tych, które w poprzednim roku przekroczyły limit przychodu. Każdą sytuację warto sprawdzić indywidualnie - w Luno-Group zweryfikujemy, z których ulg możesz skorzystać, i przedstawimy wyliczenia dla Twojej działalności.
Korzystanie z ulg wymaga prawidłowego zgłoszenia do ZUS z właściwym kodem ubezpieczenia i pilnowania terminów - przejścia z ulgi na start na preferencyjny ZUS, a później na Mały ZUS Plus lub pełne składki. Pomyłka w kodzie lub spóźnione zgłoszenie mogą oznaczać konieczność dopłaty składek.
Jako biuro rachunkowe online prowadzone przez doświadczonych księgowych, Luno-Group zgłosi Cię do ZUS z właściwym kodem, policzy składki na każdym etapie i przypilnuje terminów przejścia między ulgami. Obsługujemy klientów wyłącznie po polsku i angielsku. Wyjaśnimy skutki poszczególnych rozwiązań, a ostateczną decyzję podejmujesz samodzielnie.
Źródła i podstawa prawna
Ulga na start obowiązuje przez 6 pełnych miesięcy kalendarzowych liczonych od dnia rozpoczęcia działalności. Jeśli firmę zakładasz w trakcie miesiąca, ten niepełny miesiąc nie wlicza się do okresu ulgi. Przez ten czas płacisz tylko składkę zdrowotną.
W okresie ulgi na start opłacasz wyłącznie składkę zdrowotną - nie płacisz składek społecznych ani Funduszu Pracy. W 2026 roku minimalna miesięczna składka zdrowotna wynosi orientacyjnie ok. 432,54 zł, a jej dokładna kwota zależy od formy opodatkowania i dochodu.
Preferencyjne składki naliczane są od podstawy 1441,80 zł, czyli 30% minimalnego wynagrodzenia. Najniższe składki na ubezpieczenia społeczne wynoszą orientacyjnie ok. 456,18 zł miesięcznie. Do tego dochodzi odrębnie naliczana składka zdrowotna. Kwoty traktuj asekuracyjnie.
Najpierw przysługuje ulga na start (6 miesięcy), następnie preferencyjny ZUS (24 miesiące), a po nim Mały ZUS Plus (jeśli spełniasz warunki) lub pełne składki. Z ulgi na start można zrezygnować i od razu przejść na preferencyjny ZUS.
Z ulg nie skorzysta osoba wykonująca działalność na rzecz byłego pracodawcy, dla którego pracowała na etacie w bieżącym lub poprzednim roku, oraz osoba, która nie odczekała 60 miesięcy od zamknięcia poprzedniej firmy. Wyłączeni są też m.in. wspólnicy niektórych spółek.
W okresie ulgi na start nie opłacasz składek społecznych, więc ten czas nie wlicza się do stażu emerytalnego. Natomiast w okresie preferencyjnego ZUS i Małego ZUS Plus opłacasz składki społeczne, więc ten czas liczy się do przyszłej emerytury.
Doświadczeni księgowi Luno-Group zgłoszą Cię do ZUS z właściwym kodem, policzą składki na każdym etapie ulg i przypilnują terminów przejścia między nimi. Skontaktuj się z nami - obsługujemy po polsku i angielsku.
Umów bezpłatną konsultację